İKİ DENİZ

Yayın Tarihi: 9 Şubat 2025

INDIRECT OBJECT (DOLAYLI TÜMLEÇ)

Bir dolaylı tümleç, bir fiilin eyleminin kime veya neye yönelik gerçekleştirildiğini gösteren kelime veya kelime grubudur. Dolaylı tümleçler, iki farklı şekilde karşınıza çıkabilir:

  1. Dolaylı tümleç, doğrudan tümleçten sonra gelirse, genellikle to, for veya of gibi edatlarla birlikte kullanılır.
  2. Dolaylı tümleç, fiil ile doğrudan tümleç arasında yer alırsa, bu durumda to, for veya of gibi edatlar kullanılmaz.

Dolaylı tümleçler, genellikle ask (sormak), tell (söylemek), send (göndermek), give (vermek) ve show (göstermek) gibi fiillerle birlikte kullanılır.

Örnek Cümleler:

  1. He gave the job to me.
    • Doğrudan tümleç (direct object): job
    • Dolaylı tümleç (indirect object): me
    • Açıklama: Dolaylı tümleç, doğrudan tümleçten sonra geldiği için to edatıyla birlikte kullanılmıştır.
  2. He gave me the job.
    • Doğrudan tümleç (direct object): job
    • Dolaylı tümleç (indirect object): me
    • Açıklama: Dolaylı tümleç, fiil ile doğrudan tümleç arasında yer aldığı için to edatı kullanılmamıştır.
  3. The professor asked her a question.
    • Doğrudan tümleç (direct object): question
    • Dolaylı tümleç (indirect object): her
    • Açıklama: Dolaylı tümleç, fiil ile doğrudan tümleç arasında yer aldığı için of edatı kullanılmamıştır.
  4. The professor asked a question of her.
    • Doğrudan tümleç (direct object): question
    • Dolaylı tümleç (indirect object): her
    • Açıklama: Dolaylı tümleç, doğrudan tümleçten sonra geldiği için of edatıyla birlikte kullanılmıştır.
  5. Television commentators give audiences the news.
    • Doğrudan tümleç (direct object): news
    • Dolaylı tümleç (indirect object): audiences
    • Açıklama: Dolaylı tümleç, fiil ile doğrudan tümleç arasında yer aldığı için to edatı kullanılmamıştır.
  6. Television commentators give the news to audiences.
    • Doğrudan tümleç (direct object): news
    • Dolaylı tümleç (indirect object): audiences
    • Açıklama: Dolaylı tümleç, doğrudan tümleçten sonra geldiği için to edatıyla birlikte kullanılmıştır.
  7. Many florists send their best customers orchids on New Year’s Eve.
    • Doğrudan tümleç (direct object): orchids
    • Dolaylı tümleç (indirect object): customers
    • Açıklama: Dolaylı tümleç, fiil ile doğrudan tümleç arasında yer aldığı için to edatı kullanılmamıştır.
  8. Many florists send orchids to their best customers on New Year’s Eve.
    • Doğrudan tümleç (direct object): orchids
    • Dolaylı tümleç (indirect object): customers
    • Açıklama: Dolaylı tümleç, doğrudan tümleçten sonra geldiği için to edatıyla birlikte kullanılmıştır.

ALIŞTIRMA

Aşağıdaki cümlelerde dolaylı tümleçleri örneklerdeki gibi altını çizerek belirtin:

  1. Central American countries provide excellent facilities for vacationers.
    • Dolaylı tümleç: vacationers
  2. The auction house sent the carpet to the museum.
    • Dolaylı tümleç: the museum
  3. Attorneys ask their clients searching questions.
    • Dolaylı tümleç: their clients
  4. The storekeeper sent his best customer a Christmas gift.
    • Dolaylı tümleç: his best customer
  5. Rebecca wrote a poem for him.
    • Dolaylı tümleç: him
  6. He gave the museum a rare vase.
    • Dolaylı tümleç: the museum
  7. The dog handler showed the English setter to the judges.
    • Dolaylı tümleç: the judges
  8. She left her stamp collection to Marie.
    • Dolaylı tümleç: Marie
  9. She showed her roommates her paper.
    • Dolaylı tümleç: her roommates
  10. He gave his Chinese vase to the British Museum.
    • Dolaylı tümleç: the British Museum
  11. We supplied him food and drink.
    • Dolaylı tümleç: him
  12. Librarians provide services for readers.
    • Dolaylı tümleç: readers
  13. District attorneys may ask embarrassing questions of witnesses.
    • Dolaylı tümleç: witnesses
  14. Cargo ships usually give reliable service to most clients.
    • Dolaylı tümleç: most clients
  15. Children may tell their parents outrageous stories.
    • Dolaylı tümleç: their parents

SONUÇ:
Dolaylı tümleçler, bir eylemin kime veya neye yönelik yapıldığını gösterir. Bu tümleçler, cümlede iki farklı şekilde yer alabilir: ya fiil ile doğrudan tümleç arasında (edatsız) ya da doğrudan tümleçten sonra (edatlı). Dolaylı tümleçleri doğru bir şekilde tanımak, cümle yapısını anlamayı kolaylaştırır ve dilbilgisi becerilerini geliştirir.